1. દ્રશ્યકલા: મહાભારત, સહસ્ત્રાબ્દી સુધીની ભારતીય દ્રશ્યકલાનું એક મુખ્ય વિષય રહ્યું છે. આપણે વિવિધ છબિઓ, સ્કલ્પ્ચર્સ, અને ફ્રેસ્કોઝો વગેરે છબિઓને દેખી શક્ય છે જે આપણી મહાભારતની દરબારેથી બહાર ન જાવું. ચિત્રકલાકારોએ દૃશ્યોની શાનદાર છબી છવાવવામાં, વિશેષ રીતે મિનિએચર ચિત્રકલા, મ્યુરલ આર્ટ, અને અવગણનારી સ્કલ્પ્ચર્સનો ઉપયોગ કર્યો છે, જે મહાભારતના કથાઓ અને ઘટનાઓને જીવંત કરવામાં આવ્યો છે. મહાભારતનું અલ્પચિત્ર, કર્ણાટકના બેલુરમાં સ્થાપિત ચેન્નકેસવ મંદિરમાંનો અત્યંત મશહૂર છે, જે મહાભારતના દૃશ્યોને સંજીવન બનાવવામાં આવ્યો છે.
2. પ્રદર્શન કલા: મહાભારતમાંથી આવેલા વિષેષજ્ઞ પ્રદર્શન કલા અને નાટક માંથી પ્રેરણા મેળવ્યા છે. તારાઓના અને ઘટનાઓના દરબારે દ્રશ્યો બનાવવામાં આપેલ છે, ખાસ કરીને ક્લાસિકલ ડાન્સ અને થિએટરમાં. નાચવાળા તરફ, મહાભારત વિષેના કિસ્સાઓનો આધાર બનાવવામાં આવ્યો છે, જે કલાકારો માટે આદર્શ છે. વિભાગીય નૃત્ય ફોર્મ્સ માંથી ભરતનાટ્યમ, કથકલી, અને ઓડિસી માંથી પ્રદર્શન કલાનું આદાન-પ્રદાન કર્યું છે, જેમ કે અહીં મહાભારતની કથાઓ અને ઘટનાઓનો આદાન-પ્રદાન થયો છે.
3. સાહિત્ય: મહાભારત એ વ્યક્તિગત રીતે એક કાવ્ય છે, પરંતુ આપણી ભારતીય સાહિત્યમાં પ્રભાવ કેટલાક કામોને પ્રભાવિત કર્યો છે. કવિઓ અને લેખકોને આપણી કહાનિયો અને ટીપણીઓ બનાવવામાં પ્રેરણા મેળવ્યો છે. ભગવદ ગીતા, મહાભારતના એક 700 શ્લોક સંવાદની રૂપે માની જાય છે, અને આ ગીતાનો દાર્શનિક અને આધ્યાત્મિક વિચારધારા માં મહત્વપૂર્ણ દાયરો છે, જેમ કે આધ્યાત્મિક લેખનોને પ્રભાવ આપ્યો છે.
4. સંગીત: ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીત મહાભારતના પ્રભાવમાં રહ્યો છે. પ્રસિદ્ધ સંગીતકારો મહાભારતના કથાઓ અને ઘટનાઓ પર આધારિત સંગીત સૃજન કર્યો છે, જે આત્માને ઝંઝર દિલાવે છે. ભગવદ ગીતા, મહાભારતની એક 700 શ્લોક સંવાદ, દાર્શનિક અને આધ્યાત્મિક લેખનો માં મહત્વપૂર્ણ સ્થાન રાખે છે.
5. લોકસંપ્રદાય: મહાભારત ગામોના કથાઓ માંથી આવેલી છે અને જણો સુનતાં હોય છે, જે કથાઓને ગામડાંનો કેવલ મનોરંજન નહીં, પરંતુ શિક્ષણ અને શ્રેષ્ઠતાની દ્દરારે ઉપયોગ કરે છે. કવિઓ, નૃત્યકારો, અને સંગીતકારોને આપણા ગામોની કથાઓથી પ્રેરણા મળ્યો છે, અને તેમની લોકસંપ્રદાયની રીત રાખ્યી છે. આ સંપ્રદાયો આપણી મહાભારતને આમ લોકોની હૃદયમાં જીવંત રાખ્યો છે.
6. આધુનિક પૉપ કલ્ચર: આધુનિક સમયમાં પણ મહાભારત ભારતીય પૉપ કલ્ચરમાં એક પ્રમુખ વિષય રહ્યો છે. તેમની ટેલીવિઝન સિરિઝ, ચલચિત્ર, ગ્રાફિક નૉવેલ્સ, અને અન્ય મીડિયામાં મહાભારતના કથાઓનો ઉપયોગ થયો છે. આધુનિક પૉપ કલ્ચરમાં મહાભારતના ચરિત્રો અને ઘટનાઓનું વિવિધ રૂપે પ્રયોગ થયો છે, જે યુવા પીઢીને મહાભારતની કથાને અને મૂળભૂત મૂલ્યોને અન્યત્ર સાથે લઇ જવાનું મદદ કરે છે.
આ રીતે, મહાભારત કલા અને સંસ્કૃતિની અમૂલ્ય સંકલન છે, જે આપણે ભારતીય ધર્મ, સાહિત્ય, અને સંસ્કૃતિની ગૌરવમય વિરાસતને સાંજોની મદદ કરે છે. આ મહાકાવ્યની સમૃદ્ધિનું પ્રભાવ આજેની દુનિયામાં પણ અનુભવ થયો છે અને તે આગામી પીઢીઓને મહાભારતની મહત્વપૂર્ણ પાઠો અને મૂળભૂત મૂલ્યોને સીખવાનું મદદગાર બની શકે છે.