10. અથ દશમોऽધ્યાયઃ । વિભૂતિયોગઃ | Bhagvad Gita - Gujarati

॥ ॐ શ્રી પરમાત્મને નમઃ ॥

અથ દશમોऽધ્યાયઃ । વિભૂતિયોગઃ

શ્રીભગવાનુવાચઃ
ભૂયે એવ મહાબાહો શ્રૃણુ મે પરમં વચઃ।
યત્તેऽહં પ્રીયમાણાય વક્ષ્યામિ હિતકામ્યયા ॥ ૧૦-૧॥

ન મે વિદુઃ સુરગણાઃ પ્રભવં ન મહર્ષયઃ।
અહમાદિર્હિ દેવાનાં મહર્ષીઓનાં ચ સર્વશઃ ॥ ૧૦-૨॥

યો मामજમનાદિં ચ વેત્તિ લોકમહેશ્વરં।
અસ્મ્મૂઢઃ સ મર્ત્યેષુ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે ॥ ૧૦-૩॥

બુદ્ધિઃ જ્ઞાનમસ્મ્મોહઃ ક્ષમાઃ સત્યં દમઃ શમઃ।
સુખં દુઃખં ભવોऽભાવો ભયં ચાભયમેવ ચ ॥ ૧૦-૪॥

અહિંસા સમતા તૃષ્ટિ તપો દાનં યશોઽયશઃ।
ભાવંતિ ભાવા ભૂતાનાં મત્ત એવ પૃથક્વિધાઃ ॥ ૧૦-૫॥

મહર્ષયઃ સપ્ત પૂર્વે ચત્વારો મનવસ્તથા।
મદ્ભાવો માનસા જેટા યેષાં લોક ઇમાઃ પ્રજાઃ ॥ ૧૦-૬॥

એતાં વિભૂતિં યોગં ચ મમ યો વેત્તિ તત્ત્વતઃ।
સોऽવિકમ્પેન યોગેન યુજ્યતે નાત્ર સંશયઃ ॥ ૧૦-૭॥

અહં સર્વસ્ય પ્રભવોઃ મત્તઃ સર્વં પ્રવર્તતે।
ઇતિ મત્વા ભજન્તે માઁ બુદ્ધા ભાવસમન્વિતાઃ ॥ ૧૦-૮॥

મચ્ચિત્તા મદ્ગતપ્રાણા બોધયંતઃ પરસ્પરम्।
કથયંતશ્ચ માઁ નિત્યં તૃષ્ણ્યન્તિ ચ રમંતિ ચ ॥ ૧૦-૯॥

તેષાં સતતયુક્તાનાં ભજતાં પ્રીતિપુર્વકં।
દદામિ બુદ્ધિઓગં તં યેન મામુપયાંતિ તે ॥ ૧૦-૧૦॥

તેષામેવાનુકમ્પાર્થમહમજ્ઞાનજંતમઃ।
નાશયામ્યાત્મભાવસ્થો જ્ઞાનદીપેન ભાસ્વતા ॥ ૧૦-૧૧॥

અર્જુનુવાચઃ
પરં બ્રહ્મ પરં ધામ પવિત્રં પરમં ભવાન્।
પુરુષં શાશ્વતં દિવ્યમાદિદેવમજં વિભુમ્ ॥ ૧૦-૧૨॥

આહુસ્ત્વામૃષયઃ સર્વે દેવર્ષિ નારદસ્તથા।
અસીતો દેવલો વ્યાસઃ સ્વયં ચૈવ બ્રવીષિ મે ॥ ૧૦-૧૩॥

સર્વમેતદૃતં મન્યે યન્માં વદસિ કેશવ।
ન હિ તે ભગવન્વ્યક્તિં વિદુર્દેવા ન દાનવાઃ ॥ ૧૦-૧૪॥

સ્વયમેવાત્મનાત્માનં વેત્થ ત્વં પુરુષોત્તમ।
ભૂતભાવન ભૂતે શ દેવદેવ જગત્પતે ॥ ૧૦-૧૫॥

વક્તુમર્હસ્યશેષે ણ દિવ્યા હ્યાત્મવಿಭૂતયઃ।
યાભિર્વિભૂતિભિર્લોકાનિમાંસ્ત્વં વ્યાપ્ય તિષ્ઠસિ ॥ ૧૦-૧૬॥

કથં વિદ્યામહં યોગિંસ્ત્વાં સદા પરિચિન્તયन्।
કેષુ કેષુ ચ ભાવેષુ ચિન્ત્યોऽસિ ભગવન્મયા ॥ ૧૦-૧૭॥

વિસ્તરેણાત્મનો યોગં વિભૂતિં ચ જનાર્દન।
ભૂયઃ કથય તૃપ્તિર્હિ શ્રૃણ્વતો નાસ્તિ મેऽમૃતમ્ ॥ ૧૦-૧૮॥

શ્રીભગવાનુવાચઃ
હંત તે કથયિશ્યામિ દિવ્યા હ્યાત્મવಿಭૂતયઃ।
પ્રાધાન્યતઃ કુરૂશ્રેષ્ઠ નાસ્ત્યંતો વિગતરસ્ય મે ॥ ૧૦-૧૯॥

અહમાત્મા ગુડાકેશ સર્વભૂતાશયસ્થિતઃ।
અહમાદિર્ચ મધ્યં ચ ભૂતાનામંત એવ ચ ॥ ૧૦-૨૦॥

આદિત્યાનામહં વિષ્ણુર્જ્યોતિષાં રવિરંશુમાન्।
મરીચિર્મરુતામસ્મિ નક્ષત્રાણામહં શશી ॥ ૧૦-૨૧॥

વેદાનાં સામવેદોऽસ્મિ દેવાનામસ્મિ વાસવઃ।
ઇન્દ્રિયાનાં મનશ્ચાસ્મિ ભૂતાનામસ્મિ ચેતના ॥ ૧૦-૨૨॥

રૂદ્રાણાં શંકરશ્ચાસ્મિ વિત્તેશોયક્ષરક્ષસામ्।
વસૂનાં પાવકશ્ચાસ્મિ મેરુઃ શિખરિણામહમ્ ॥ ૧૦-૨૩॥

પુરોધસાં ચ મુખ્યં માં વિદ્ધિ પાર્થ બૃહસ્પતિમ્।
સેનાનીનામહં સ્કંદઃ સરસામસ્મિ સાગરઃ ॥ ૧૦-૨૪॥

મહર્ષીનાં ભૃગુરહં ગીરામસ્મ્યેકમક્ષરમ્।
યજ્ઞાનાં જપયજ્ઞોऽસ્મિ સ્થાવરાણાં હિમાલયઃ ॥ ૧૦-૨૫॥

અશ્વત્થઃ સર્વવૃક્ષાણાં દેવર્ષીણાં ચ નારદઃ।
ગંધર્વાણાં ચિત્રરથઃ સિદ્ધાનાં કપિલો મુનિઃ ॥ ૧૦-૨૬॥

ઉચ્ચૈઃ શ્રવસંશ્વાનાં વિદ્ધિ મામમૃતોદ્ભવમ્।
ઐરાવતમ્ ગજેન્દ્રાણાં નરાણાં ચ નરાધિપમ્ ॥ ૧૦-૨૭॥

આયુધાનામહં વજ્રં ધેનૂનામસ્મિ કામધુક્।
પ્રજનશ્ચાસ્મિ કન્દર્પઃ સર્પાણામસ્મિ વાસુકિઃ ॥ ૧૦-૨૮॥

અનંતશ્ચાસ્મિ નાગાનાં વર્ણુ યાદસામહમ્।
પિતૃણામર્યમા ચાસ્મિ યમઃ સંયમતામહમ્ ॥ ૧૦-૨૯॥

પ્રહ્લાદશ્ચાસ્મિ દૈત્યાનાં કાલઃ કલયતામહમ્।
મૃગાણાં ચ મૃગેન્દ્રોऽહં વૈનતેયશ્ચ પક્ષિણામ્ ॥ ૧૦-૩૦॥

પવનઃ પવતા મસ્મિ રામઃ શસ્ત્રભૃતામહમ્।
ઝષાણાં મકરશ્ચાસ્મિ શ્રોતસામસ્મિ જાહ્નવી ॥ ૧૦-૩૧॥

સર્ગાણામાદિરંતશ્ચ મધ્યં ચૈવર્મર્જુન।
અધ્યાત્મવિદ્યા વિદ્યાનાં વાદઃ પ્રવદતામહમ્ ॥ ૧૦-૩૨॥

અક્ષરાણામ્ કારોઃ સ્મિ દ્વંદ્વઃ સામાસિકસ્ય ચ।
અહમેવક્ષયઃ કાલો ધાતાહં વિશ્વતોમુખઃ ॥ ૧૦-૩૩॥

મૃત્યुः સર્વહરશ્ચાહમુદ્ભવશ્ચ ભાવિષ્યતામ્।
કીર્તિઃ શ્રીર્વાક્ચ નારીણાં સ્મૃતિર્મેધા ધૃતિઃ ક્ષમા ॥ ૧૦-૩૪॥

બૃહત્સામ તથા સામ્નાં ગાયત્રીછંદસામહમ્।
માસાનાં માર્ગશીર્ષોઽહમૃતૂનાં કुसુમાકરઃ ॥ ૧૦-૩૫॥

દ્યુતં છલયતામસ્મિ તેજસ્તેજસ્વિનામહમ્।
જયોऽસ્મિ વ્યવસાયોऽસ્મિ સત્વં સત્વવાતામહમ્ ॥ ૧૦-૩૬॥

વૃષ્ણીનાં વાસુદેવોऽસ્મિ પાંડવાનાં ધનંજયઃ।
મુનીનાપ્યહં વ્યાસઃ કવિનામુશનાકવિઃ ॥ ૧૦-૩૭॥

દંડો દમયતામસ્મિ નીતિરસ્મિ જિગીષતામ્।
મૌનં ચૈવાસ્મિ ગુહ્યાનાં જ્ઞાનં જ્ઞાનવતામહમ્ ॥ ૧૦-૩૮॥

યચ્છાપિ સર્વભૂતાનાં બીજં તદહમર્જુન।
ન તદસ્તિ વિના યત્સ્યાન્મયા ભૂતં ચારાચરમ્ ॥ ૧૦-૩૯॥

નાન્તોસ્તિ મમ દિવ્યાનાં વિભૂતિનાં પરંતપ।
એષ તુર્દેશતઃ પ્રોક્તો વિભૂતેઓર્વિસ્તરોય મયા ॥ ૧૦-૪૦॥

યદ્યદ્વિભૂતિમત્સત્વં શ્રીમદૂર્જિતમેવ વા।
તત્તદેવાવગચ્છ ત્વં મમ તેજોંશસમ્ભવમ્ ॥ ૧૦-૪૧॥

અથવા બહુનૈતેને કિન્જ્ઞાતેના ત્વાર્જુન।
વિષ્ઠભ્યાહમિદં કૃત્સ્નમેકાંશેન સ્થિતો જગત્ ॥ ૧૦-૪૨॥

ૐ તત્સદિતિ શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતાસૂપનિષત્સુ
બ્રહ્મવિદ્યાયાં યોગશાસ્ત્રે શ્રીકૃષ્ણાર્જુનસંવાદે
વિભૂતિયોગો નામ દશમોऽધ્યાયઃ ॥ ૧૦॥